Ποιοί λογισμοί είναι βλάσφημοι.

- Γέροντα, δεν έχω καταλάβει πότε ένας λογισμός  είναι βλάσφημος.
- Όταν μας  έρχωνται  στον  νου άσχημες εικόνες  για  τον Χριστό, για την Παναγία, γιά τους
Αγίους ή γιά κάτι θείο και ιερό, ή ακόμη γιά τον πνευματικό μας Πατέρα κ.λπ., αυτά είναι
βλάσφημοι λογισμοί. Αυτούς τους λογισμούς δεν πρέπει νά τους λέη κιόλας κανείς.
- Ούτε στον πνευματικό;
- Στον  πνευματικό  αν  ποϋμε:  ¨μοϋ  περνούν  βλάσφημοι  λογισμοί  γιά  τόν  Χριστό ή γιά  το
Άγιο Πνεύμα  ή  γιά  την Παναγία  ή  γιά  τους  Αγίους  ή  γιά  σένα  τόν  πνευματικό  μου,  αυτό
αρκεί. Αυτές οι βλασφημίες και οί αμαρτίες είναι όλες τού διαβόλου¾ δέν είναι δικές μας. Γι'
αυτό  δεν  χρειάζεται  νά  στενοχωριωμαστε  και  γιά  τις  αμαρτίες  τού  διαβόλου. Όταν ήμουν
αρχάριος  μοναχός,  ένα  διάστημα  μοϋ  έφερνε  ό  διάβολος,  ακόμη  και  μέσα  στην  εκκλησία,
βλάσφημους λογισμούς και στενοχωριόμουν πολύ. Ό,τι άκουγα νά λένε οί άλλοι, όταν ήμουν
στρατιώτης, βρισιές κ.λπ., τά έφερνε ό διάβολος στον νού μου γιά τους Άγιους. Μού έλεγε ό
πνευματικός:  ¨Αυτοί  οί  λογισμοί  είναι  τού  διαβόλου.  'Από  την  στιγμή  πού  στενοχωριέται  ό
ανθρωπος  γιά  τους  άσχημους  λογισμούς  πού  περνάνε  από  τό  μυαλό  του  γιά  τά  ιερά
πράγματα, αυτό είναι απόδειξη ότι δέν είναι δικοί του, αλλά έρχονται άπ' έξω. Έγώ πάλι
στενοχωριόμουν. Έφευγα, πήγαινα στο παρεκκλήσι τοϋ Τιμίου Προδρόμου νά προσευχηθώ, καί
εύωδίαζε  ή  εικόνα  του,  όταν  προσκυνούσα.  Όταν  μού  έρχονταν  πάλι  τέτοιοι  λογισμοί,
ξαναπήγαινα στο παρεκκλήσι, πάλι ερχόταν μία εύωδία από την εικόνα! Μιά μέρα την ώρα της
Θείας Λειτουργίας, στο Τρισάγιο, έψελνα κι έγώ σιγανά τό ­Άγιος ό Θεός τού Νηλέως. Τότε βλέπω
νά  μπαίνη  από  την  πόρτα  της  Λιτής ένα  θηρίο  μεγάλο,  φοβερό,  με  σκυλήσιο  κεφάλι.  Πετούσε φλόγες  άπό  τό  στόμα καί  άπό  τά  μάτια  του!  Γυρίζει  καί  μού  δίνει  δυο  μούτζες,  γιατί έψαλλα  τό Άγιος ό Θεός¯ Κοιτάζω δίπλα μου, μήπως τό είδε καί κάποιος άλλος, κανείς δέν τό είχε δει.
Μετά  είπα  στον  πνευματικό:  ¨αυτό  καί  αυτό  συνέβη.  ¨Νά,  τον  είδες;  μού  είπε  ό
πνευματικός, αυτός είναι. Τώρα ησύχασες;.
- Ό άνθρωπος, Γέροντα, καταλαβαίνει πάντοτε άν ένας λογισμός είναι βλάσφημος;
- Άν  τό  μυαλό  πού  τού  έδωσε  ό  Θεός  τό  δουλεύη,  τότε  καταλαβαίνει.  Π.χ.  μού  λένε  μερικοί:
¨Γέροντα, πώς είναι δυνατόν νά ύπάρχη κόλαση; Έμεϊς στενοχωριόμαστε νά ύπάρχη άνθρωπος στην
φυλακή,  πόσο  μάλλον  στην  κόλαση³.  Αυτό  όμως  είναι  βλασφημία,  γιατί  έτσι
παρουσιάζονται  ότι είναι  πιο  δίκαιοι  άπό  τον  Θεό.  Ό  Θεός  ξέρει  τί  κάνει.  Θυμάστε  ένα
περιστατικό  πού  αναφέρει  ό  Άγιος  Γρηγόριος ο Διάλογος; Κάποτε ό επίσκοπος Φουρτουνάτος
έδιωξε  ενα  δαιμόνιο  από  μια  δαιμονισμένη.  Το  δαιμόνιο  μετά  γύριζε  μέσα  στην πόλη  σάν  ένας
φτωχός  άνθρωπος  και κατηγορούσε  τον  επίσκοπο.  ¨Ό  άσπλαχνος  με  έδιωξε, φώναζε.  ¨Βρέ,  νά
πάρη ή ευχή, του λέει κάποιος, γιατί σε έδιωξε; Πώς τό έκανε αυτό; Πέρνα μέσα στο δικό μου σπίτι³.
Πέρασε μέσα ό διάβολος. Σε λίγο του λέει: ¨Κρυώνω ρίξε ξύλα στο τζάκι

. Ρίχνει εκείνος ξύλα στο
τζάκι, βάζει κούτσουρα, δώσ' του φωτιά. Και τελικά, αφού έγινε καλό καμίνι, μπαίνει ό διάβολος στο
παιδί του και τό καημένο δαιμονίσθηκε και πήδηξε στην φωτιά και κάηκε. Τότε κατάλαβε εκείνος τί
έδιωξε ό επίσκοπος και τί δέχτηκε αυτός. Γιά νά τον διώξη ό επίσκοπος Φουρτουνάτος, κάτι ήξερε1.

Οί λογισμοί τον άνθρωπου δείχνουν την πνευματική του κατάσταση.

- Γέροντα, πώς γίνεται το ίδιο πράγμα νά το βλέπουν διαφορετικά δύο άνθρωποι;
- Όλα τά  μάτια  βλέπουν  το  ϊδιο  καθαρά;  Γιά  νά  δή  κανείς  καθαρά,  πρέπει  νά  εχη  τά
μάτια της ψυχής του υγιέστατα, γιατί τότε έχει την εσωτερική καθαρότητα.
- Γιατί,  Γέροντα,  μερικές  φορές,  το  ϊδιο  περιστατικό  ένας  το  θεωρεί  ευλογία  και  άλλος
δυστυχία;
- Καθένας το ερμηνεύει ανάλογα με τον λογισμό του. Το κάθε πράγμα μπορείς νά το δής άπό
τήν καλή του πλευρά ή άπό τήν κακή του πλευρά. Είχα ακούσει το έξης περιστατικό: Σέ ένα
μοναστήρι πού βρισκόταν σέ κατοικημένη περιοχή είχαν τυπικό νά κάνουν εσπερινό και όρθρο
τά  μεσάνυχτα  και  πήγαιναν  και  κοσμικοί,  γιατί  το  μοναστήρι  ήταν  περιτριγυρισμένο  άπό
σπίτια πού σιγά-σιγά είχαν χτισθή έκεΐ κοντά. Μιά φορά ένας αρχάριος νέος μοναχός ξέχασε
το κελλί του ανοιχτό και μπήκε μέσα μιά γυναίκα. Όταν το έμαθε, στενοχώρια, κακό! Ώ, μολύν-
θηκε το κελλί!  Τρομερό,  χάθηκε  ό κόσμος! Παίρνει  οινόπνευμα,  ρίχνει  στο  πάτωμα  και  βάζει
φωτιά, γιά νά το άπολυμάνη! Παραλίγο νά κάψη το μοναστήρι. Το πάτωμα τού κελλιού του
το  έκαψε,  τόν  λογισμό  του  όμως  δεν  τον  έκαψε.  Εκείνον  έπρεπε  νά  κάψη,  γιατί  τό  κακό
στον λογισμό του βρισκόταν. Αν έφερνε καλό λογισμό και έλεγε ότι ή γυναίκα μπήκε στο κελλί από
ευλάβεια,  για  νά  ώφεληθή,  γιά  νά  πάρη  χάρη  και  νά  άγωνισθή  και  αύτη  στο  σπίτι  της,  θά
αλλοιωνόταν πνευματικά και θά δόξαζε τον Θεό.
Από την ποιότητα των λογισμών ενός ανθρώπου φαίνεται ή πνευματική του κατάσταση. Οι
άνθρωποι κρίνουν τά πράγματα ανάλογα μέ τό περιεχόμενο πού έχουν μέσα τους. Αν δεν έχουν
πνευματικό  περιεχόμενο,  βγάζουν  λάθος  συμπεράσματα  και  άδικοϋν  τον  άλλον.  Αν  λ.χ.  δη
κάποιον αργά τό βράδυ έξω ένας πού κάνει ελεημοσύνες την νύχτα, γιά νά μην τον βλέπουν, ποτέ
δέν θά βάλη κακό λογισμό.  Αν  τόν  δη όμως κάποιος  πού  ξενυχτάει  στην  αμαρτία, θά πή: ¨τό
τέρας, ποιος ξέρει πού ξενυχτούσε³, γιατί  τέτοιες  εμπειρίες  έχει.  Η,  αν  άκούγωνται  την νύχτα
από τόν επάνω όροφο ντούκ-ντούκ, ένας πού έχει καλούς λογισμούς θά πή: ¨μετάνοιες κάνει³,
ενώ ένας πού δέν έχει καλούς λογισμούς θά πη: ¨όλη την νύχτα χορεύει

.  Αν ακούγεται μελωδία,
ό ένας θά πή: ¨τί ωραίες ψαλμωδίες, ένώ ό άλλος θά πή: ¨τί τραγούδια είναι αυτά;³.
Θυμάστε πώς αντιμετώπισαν τόν Χριστό οι δύο ληστές πού είχαν σταυρωθή μαζί Του; Και οι δύο
έβλεπαν τόν Χριστό επάνω στον Σταυρό, την γη νά σείεται κ.λπ. Τί λογισμό όμως έβαλε ό ένας και τί ό άλλος! Ό ένας, ό έξ ευωνύμων, βλασφημούσε και έλεγε: ­Ει συ ει δ Χριστός, σώσον σεαυτόν καί
ήμας. Ό άλλος, ό εκ δεξιών, έλεγε: ­Ήμεϊς μέν άξια  ών  έπράξαμεν άπολαμβάνομεν ούτος  δέ
ουδέν άτοπον έπραξε9. Ό ένας σώθηκε, ό άλλος κολάσθηκε. 

Λογισμοί τοϋ αγιασμένου άνθρωπου και λογισμοί τοϋ πονηρού άνθρωπου.

- Γέροντα, αυτός πού έχει αγιότητα καταλαβαίνει ποιος είναι πονηρός;
- Ναί,  τόν  πονηρό  τον  καταλαβαίνει, όπως  καταλαβαίνει  καί  τήν  αγιότητα  ενός  Αγίου.
Βλέπει  το  κακό,  άλλα  συγχρόνως  βλέπει  καί  τόν  εσωτερικό  άνθρωπο  καί  διακρίνει  ότι  το
κακό είναι τοϋ πειρασμού καί έρχεται άπ' εξω. Μέ τά μάτια της ψυχής του βλέπει τά δικά του
σφάλματα μεγάλα, ενώ τών άλλων μικρά. Τά βλέπει στ' αλήθεια μικρά, όχι ψεύτικα. Μπορεί νά
βλέπη  ότι  είναι  εγκλήματα,  αλλά  δικαιολογεί  μέ  τήν  καλή  έννοια  τις  πονηριές  τοϋ  κακού
άνθρωπου

δεν τόν περιφρονεί, δέν τόν θεωρεί κατώτερο του. Μπορεί μάλιστα νά τόν θεωρή
καί καλύτερο  άπό  τόν  εαυτό  του  καί  νά  τόν  ανέχεται  εν  γνώσει  του  για  πολλούς  λόγους.
Βλέπει λ.χ. τήν κακότητα ενός εγκληματία, αλλά σκέφτεται ότι εκείνος έφθασε στο σημείο να κάνη
εγκλήματα, γιατί δέν βοηθήθηκε, και ότι θά μπορούσε και ό ίδιος να ήταν στην θέση του, άν δέν
τον βοηθούσε ό Θεός. Έτσι δέχεται πολλή Χάρη. Αντίθετα, ό πονηρός άνθρωπος, ενώ βλέπει
τήν  αγιότητα  τού  άλλου,  δέν  γνωρίζει  τους  καλούς  λογισμούς  πού  έχει,  όπως ούτε  ό
διάβολος τους γνωρίζει.
Όποιος  κάνει  λεπτή  εργασία,  δικαιολογεί  τόν  άλλον  και  οχι  τόν  εαυτό  του.  Και  όσο
προχωρεί πνευματικά, τόσο ελευθερώνεται και τόσο αγαπά τόν Θεό και τους ανθρώπους.
Τότε  δέν  μπορεί  νά  καταλάβη  τί  θά  πή  κακία,  γιατί  όλο καλούς  λογισμούς  έχει  γιά  τους
άλλους και όλο αγνά σκέφτεται και τά βλέπει όλα πνευματικά, άγια. Ωφελείται ακόμη και
άπό τις πτώσεις των συνανθρώπων του, τις όποιες χρησιμοποιεί γιά γερό φρένο στον εαυτό
του, γιά νά προσεχή νά μήν έκτροχιασθή. Αντίθετα, ένας πού δέν έχει έξαγνισθή, σκέφτεται
πονηρά και βλέπει όλα τά πράγματα πονηρά. Ακόμη και τά καλά τά μολύνει μέ τήν πονηρία
του.  Δέν  ωφελείται  ούτε  και  άπό  τις  αρετές  τών  άλλων,  γιατί  είναι  σκοτισμένος  άπό  τήν
μαυρίλα τοϋ άνθρωποκτόνου, οπότε  και  αυτές τις ερμηνεύει μέ το πονηρό του λεξικό. Πάντα
είναι στενοχωρημένος  και  πάντα  στενοχωρεί  τους  συνανθρώπους  του  μέ  τήν  πνευματική
του  αυτή  μαυρίλα.  Άν  θέλη  νά  έλευθερωθή,  πρέπει  νά  καταλάβη  ότι έχει  ανάγκη  άπό
εξαγνισμό, γιά νά έρθη και ή διαύγεια ή πνευματική, ή κάθαρση τού νοϋ και της καρδιάς.
- Και όταν, Γέροντα, ό ϊδιος άνθρωπος γίνεται πότε πονηρός και πότε καλός;
- Τότε δέχεται ανάλογες επιδράσεις και αλλοιώσεις. Ό άνθρωπος είναι τρεπτός. Οι πονηροί
λογισμοί  άλλοτε  είναι  τοϋ  πειρασμού  και  άλλοτε  ό  ίδιος  ό  άνθρωπος  σκέφτεται  πονηρά.
Πολλές φορές δηλαδή ό πειρασμός δημιουργεί καταστάσεις, γιά νά φέρνουν οί άνθρωποι
κακούς  λογισμούς.  Έναν  αρχιμανδρίτη,  όταν  ήρθε  γιά  πρώτη  φορά  στο  Καλύβι,  δεν
πρόλαβα νά τον δώ. Την δεύτερη φορά πού ήρθε, δεν μπορούσα νά τον δώ, επειδή ήμουν
βαριά άρρωστος, και τοϋ είπα νά ερθη μιά άλλη φορά, γιά νά συζητήσουμε. Τότε εκείνος μπήκε
σέ λογισμούς ότι δέν τον θέλω, ότι έχω κάτι μαζί του, και πήγε κάτω στο μοναστήρι και έκανε
παράπονα. Αυτό όλο ήταν τού πειρασμού.

Όποιος έχει καλούς λογισμούς, oλα καλά τά βλέπει.

Μοϋ είπαν μερικοί ότι σκανδαλίζονται, γιατί βλέπουν πολλά στραβά στην Εκκλησία,
καί έγώ τους είπα: Άν ρωτήσης μια μύγα: ¨Έχει λουλούδια εδώ στην περιοχή;, θά πη: ¨δέν
ξέρω εκεί κάτω στον λάκκο έχει κονσερβοκούτια, κοπριές, ακαθαρσίες³, και θά σοϋ άραδιάση
όλες τις  βρωμιές  στις  όποιες  πήγε.  Άν  όμως ρωτήσης  μιά  μέλισσα:  ¨είδες  καμμιά
ακαθαρσία  εδώ  στην  περιοχή;,  θά  σοϋ  πη:  ¨ακαθαρσία;  οχι,  δέν  είδα  πουθενά  εδώ  ό
τόπος είναι γεμάτος από εύωδιαστά λουλούδια³ καί θά σοϋ άναφέρη ένα σωρό λουλούδια
τοϋ κήπου, τοϋ άγροϋ κ.λπ. Βλέπεις, ή μύγα ξέρει μόνον ποϋ υπάρχουν σκουπίδια, ενώ ή
μέλισσα ξέρει πώς εκεί πέρα είναι ένας κρίνος, πιο εκεί ένα ζουμπούλι...
Όπως  έχω καταλάβει,  άλλοι  άνθρωποι  μοιάζουν  μέ  τήν  μέλισσα  καί  άλλοι  μέ  τήν
μύγα. Αυτοί πού μοιάζουν μέ τήν μύγα ψάχνουν σέ κάθε περίπτωση νά βρουν τί κακό υπάρχει καί
ασχολούνται  μ'  αυτό  δέν  βλέπουν  πουθενά  κανένα  καλό. Αυτοί  πού  μοιάζουν  μέ  τήν
μέλισσα βρίσκουν παντού ο,τι καλό υπάρχει. Ό βλαμμένος άνθρωπος βλαμμένα σκέφτεται,
όλα τά παίρνει αριστερά, όλα τά βλέπει ανάποδα. Ένώ, όποιος έχει καλούς λογισμούς, ο,τι
καί νά δη, ο,τι καί νά τοϋ πής, θά βάλη καλό λογισμό.
Μιά  φορά  ένα παιδί  δευτέρας  γυμνασίου  ήρθε  στο  Καλύβι  καί  χτύπησε  το  σιδεράκι  στην
πόρτα. Είχα ένα τσουβάλι γράμματα νά  διαβάσω,  αλλά είπα, ας βγώ νά δώ τί θέλει. ¨Τί είναι,
παλληκάρι;³, τοϋ λέω. ¨Αυτό είναι το Καλύβι τοϋ πατρός Παϊσίου; μέ ρωτάει. Θέλω τον πατέρα
Παΐσιο³. ¨Αυτό είναι, αλλά αυτός δέν είναι εδώ πήγε νά άγοράση τσιγάρα, τοϋ λέω. ¨Φαίνεται
κάποιον πήγε νά εξυπηρέτηση, μοϋ λέει μέ καλό λογισμό. ¨Γιά τον εαυτό του πήγε νά τά άγοράση,
τοϋ λέω. Τοϋ είχαν τελειώσει καί έκανε σάν τρελλός γιά τά τσιγάρα. Έμενα μέ άφησε έδώ μόνον
μου καί ούτε ξέρω πότε θά γυρίση. Άν δώ ότι άργεΐ, θά σηκωθώ νά φύγω³. Βούρκωσαν τά μάτια
του καί μέ καλό πάλι λογισμό είπε: ¨Τον κουράζουμε τον Γέροντα. ¨Τί τον θέλεις;τόν ρωτάω. ¨Τήν
ευχή του θέλω νά πάρω, μοϋ λέει. ¨Τί  ευχή  νά πάρης,  μωρέ! Αυτός είναι πλανεμένος  δεν  έχει
χαΐρι εγώ τον ξέρω καλά. Μην περιμένης άδικα, γιατί, κι όταν γυρίση, θά είναι νευριασμένος,
ίσως είναι  και  μεθυσμένος,  επειδή  πίνει  κιόλας.  Άλλα  εκείνο  έβαζε  συνέχεια  καλό  λογισμό.
¨Τέλος πάντων, του λέω, εγώ θά περιμένω λίγο ακόμη, τί θέλεις νά του πώ; ¨'Έχω ένα γράμμα νά
του  δώσω,  μοϋ  λέει,  αλλά  θά  περιμένω  νά πάρω καί  την  ευχή  του³.  Είδατε;  Ό,τι  τοϋ  έλεγα,  το έπαιρνε  μέ  καλό  λογισμό.  Τοϋ  είπα:  ¨σάν  τρελλός  έκανε  γιά  τά  τσιγάρα  καί  το  καημένο
αναστέναξε, βούρκωσαν τά μάτια του. ¨Ποιος ξέρει, είπε, κάποιον θά ήθελε νά εξυπηρέτηση

.
Άλλοι τόσα διαβάζουν, κι εκείνο, παιδάκι δευτέρας γυμνασίου, και νά εχη τόσο καλούς λογισμούς!
Νά  τοϋ  χαλάς  τον  λογισμό  καί  αυτό  νά  φτιάχνη  καλύτερο  λογισμό καί  νά  βγάζη  πιο  καλό
συμπέρασμα. Το θαύμασα! Πρώτη φορά είδα τέτοιο πράγμα!

Οι καλοί λογισμοί φέρνουν τήν πνευματική υγεία

- Γέροντα, ποια είναι τά χαρακτηριστικά τού αδύνατου λογισμού;
- Τί εννοείς; Πρώτη φορά το ακούω αυτό.
- Είχατε πει, το να βάλη κανείς αριστερό λογισμό, να παρεξήγηση μια συμπεριφορά...
- Καί το είπα αδύνατο λογισμό αυτό;
- Θυμήθηκα εκείνον πού ήθελε να μείνη κοντά σας ως υποτακτικός καί τοϋ είπατε: ¨Δέν
σέ κρατώ, γιατί έχεις αδύνατο λογισμό³.
- Όχι, δέν το είπα έτσι. ¨Δέν σέ παίρνω, τοϋ είπα, για υποτακτικό, γιατί δέν έχεις υγεία
πνευματική. ¨Τί θά πή υγεία πνευματική; μέ ρωτάει. ¨Δέν έχεις καλούς λογισμούς, τοϋ λέω.
Σάν  άνθρωπος  θά  έχω  τά  κουσούρια  μου,  καί  σάν  καλόγερος  τόσα  χρόνια  θά  έχω  καί
μερικές αρετές. Αν δέν έχης καλό λογισμό, θά βλάπτεσαι καί από τά κουσούρια μου καί από τις
αρετές μου. Γιά ένα μικρό παιδί μπορεί νά πή κανείς ότι έχει αδύνατο λογισμό, γιατί είναι
ακόμη ανώριμο, όχι όμως γιά έναν μεγάλο.
- Όλοι οί μεγάλοι, Γέροντα, είναι ώριμοι;
- Μερικοί άπό το κεφάλι τους δέν ωριμάζουν. Άλλο, αν δέν τους κόβη. Όταν κάποιος δέν
κινήται απλά, ό λογισμός του πηγαίνει στο κακό καί όλα τά παίρνει στραβά. Αυτός δέν έχει
υγεία πνευματική καί δέν βοηθιέται ούτε άπό το καλό βασανίζεται καί μέ το καλό.
- Αν δοϋμε, Γέροντα, μιά αταξία, συμφέρει νά ψάξουμε νά βροϋμε ποιος την έκανε;
- Ψάξε πρώτα νά δής μήπως την έκανες έσύ. Αυτό είναι πιο καλό!
- Όταν όμως, Γέροντα, μοϋ δίνουν αφορμές οί άλλοι;
- Έσύ  πόσες  αφορμές  έδωσες;  Αν  το  σκεφθής  αυτό,  θά  καταλάβης  ότι  κάνεις  λάθος
αντιμετωπίζοντας έτσι τά πράγματα.
- Καί  όταν  λέμε: ¨αυτό  μάλλον θά το έκανε  ή  τάδε αδελφή,  είναι  καί  αυτό  αριστερός
λογισμός;
- Είσαι σίγουρη πώς το έκανε αυτή ή αδελφή;
- Όχι, αλλά επειδή καί άλλη φορά έκανε κάτι ανάλογο.
- Πάλι  αριστερός  λογισμός  είναι,  άφοϋ  δεν  είσαι  σίγουρη.  Ύστερα,  ακόμη  και  αν  τό
έκανε αύτη ή αδελφή, ποιος ξέρει πώς και γιατί τό έκανε.
- Όταν όμως, Γέροντα, βλέπω λ.χ. ότι μια αδελφή έχει κάποιο πάθος;
- Γερόντισσα είσαι; Ή Γερόντισσα φέρει ευθύνη, γι' αυτό πρέπει να έξετάζη τα πάθη σας. Έσεϊς
όμως γιατί να εξετάζετε τά πάθη της άλλης; Ακόμη δέν έχετε μάθει να κάνετε δουλειά στον
εαυτό σας. Αν θέλετε νά κάνετε δουλειά στον εαυτό σας, νά μήν εξετάζετε τί κάνουν οι άλλοι γύρω
σας,  άλλα  νά  φέρνετε καλούς λογισμούς  και  για  τά καλά και  για  τά άσχημα πού βλέπετε
στους άλλους. Άσχετα με τί σκοπό κάνει κάτι ό άλλος, εσείς βάλτε έναν καλό λογισμό. Ό καλός
λογισμός  έχει  μέσα  αγάπη,  αφοπλίζει  τόν  άλλον και τόν κάνει  νά σοϋ φερθή καλά. Θυμάστε
εκείνες τις καλόγριες πού πέρασαν τόν ληστή γιά άββα;  Όταν αποκαλύφθηκε, νόμιζαν ότι κάνει τόν
δια Χριστόν σαλό και παριστάνει τόν ληστή και άλλο τόσο τόν είχαν σέ ευλάβεια. Τελικά έσωσαν
και αυτόν καί τους συντρόφους του.
- Όταν, Γέροντα, μια αδελφή μοϋ λέη κάποιο ψέμα...
- Καί άν αναγκάσθηκε εξ αιτίας σου νά πή ένα ψέμα ή αν ξέχασε, καί αυτό πού σοϋ είπε δέν είναι
ψέμα; Ζητάει λ.χ. ή άρχοντάρισσα από την μαγείρισσα σαλάτα και εκείνη της λέει ¨δεν έχω,
ενώ ή άρχοντάρισσα ξέρει ότι έχει. Άν ή άρχοντάρισσα δεν έχη καλούς λογισμούς, θά πη: ¨ψέ-
ματα μοϋ λέει³. Άν όμως έχη καλούς λογισμούς, θά πη: ¨ή καημένη, ξέχασε ότι είχε σαλάτα,
γιατί  είχε  πολλή  δουλειά,  ή  ¨την  κράτησε  γιά  κάποια  άλλη  περίπτωση³.  Δεν  έχεις
πνευματική υγεία, γι' αυτό σκέφτεσαι έτσι. Άν είχες πνευματική υγεία, θά έβλεπες και τά
ακάθαρτα καθαρά. Όπως θά  έβλεπες  τά  φρούτα,  έτσι  θά  έβλεπες και  τήν κοπριά,  γιατί  ή
κοπριά βοήθησε νά γίνουν τά φρούτα.
Όποιος  έχει  καλούς  λογισμούς,  έχει  πνευματική  υγεία  και  το  κακό  το  μετατρέπει  σε  καλό.
Θυμάμαι  στην  Κατοχή,  όσα  παιδιά  είχαν  γερό  οργανισμό,  έτρωγαν  μέ  όρεξη  ένα  κομμάτι
μπομπότα καί  ήταν  όλο  υγεία.  Ένω  κάτι  πλουσιόπαιδα,  παρόλο  πού  έτρωγαν  ψωμί  μέ
βούτυρο, επειδή δέν είχαν γερό οργανισμό, ήταν φιλάσθενα. Έτσι και στην πνευματική ζωή. Ένας,
άν  έχη  καλούς  λογισμούς,  καί  νά  τον  χτυπήσης  άδικα,  θά  πη:  ¨Το  επέτρεψε  ό  Θεός,  γιά  νά
εξοφλήσω  παλιά  μου  σφάλματα,  δόξα  τω  Θεώ!³.  Ένω  ένας  άλλος  πού  δέν  έχει  καλούς
λογισμούς,  καί  νά  πάς  νά  τον  χαϊδέψης,  θά  νομίζη  πώς  πάς  νά  τον  χτυπήσης.  Πάρτε
παράδειγμα άπό  έναν  μεθυσμένο. Άν είναι κακός, τά σπάζει όλα επάνω στο μεθύσι. Άν είναι
καλός,  ή  θά  κλαίη  ή θά  συγχωράη.  Ένας μεθυσμένος έλεγε: ¨Χαρίζω  άπό  έναν  κουβά  λίρες  σε
όποιον μέ φθονεί

!

Ή μεγαλύτερη αρρώστια: οί αριστεροί λογισμοί

- Γέροντα,  αγωνιώ,  όταν  έχω  νά  τακτοποιήσω  ένα  πρόβλημα,  καί  δέν  μπορώ  νά
κοιμηθώ.
- Σ'  εσένα  το  βασικό  πρόβλημα  είναι  οί  πολλοί  λογισμοί.  Άν  δέν  είχες  αυτούς  τους
πολλούς λογισμούς, θά μπορούσες νά άποδώσης πολύ περισσότερα καί στην διακονία σου
καί  στά  πνευματικά  σου. Άκου έναν  τρόπο,  γιά  νά  άποφεύγης  τους  πολλούς  λογισμούς:
Όταν σοϋ έρχεται στον νού κάτι πού πρόκειται π.χ. νά κάνης αύριο, να λες στον λογισμό σου:
¨Αύτη ή δουλειά δεν είναι γιά σήμερα¾ θά την σκεφθώ αύριο³. Επίσης, όταν είναι νά άποφασίσης
γιά κάτι, μην ταλαιπωρήσαι με την σκέψη νά βρής το καλύτερο και αναβάλλεις συνέχεια. Διάλεξε
κάτι  και  προχώρα.  Άφησε  έπειτα  τόν  Θεό  νά  φροντίση  γιά  τά  παραπέρα.  Προσπάθησε  νά
άποφεύγης την σχολαστικότητα, γιά νά μή ζαλίζης το μυαλό σου. Νά κάνης ό,τι μπορεΐς-μέ φιλότιμο
και νά κινήσαι απλά και με μεγάλη εμπιστοσύνη στον Θεό. Τόν υποχρεώνουμε, κατά κάποιον
τρόπο, τόν Θεό νά βοηθήση, όταν αναθέτουμε το μέλλον και τις ελπίδες μας σ' Αυτόν. Μέ τους
πολλούς λογισμούς κι ένας υγιής άνθρωπος αχρηστεύεται. Ένας πού πάσχει και υποφέρει,  είναι
δικαιολογημένος,  αν  στενοχωριέται.  Ένας  όμως  πού  έχει  τήν  υγεία  του  και  ζαλίζεται καί
υποφέρει  από  αριστερούς  λογισμούς,  αυτός  είναι  γιά  δέσιμο!  Νά  είναι  μιά  χαρά  καί  νά
βασανίζεται μέ τους λογισμούς του!
Στην  εποχή  μας  ή  μεγαλύτερη  αρρώστια  είναι  οι  μάταιοι  λογισμοί  των  κοσμικών
ανθρώπων.  Οι  άνθρωποι  όλα μπορεί  νά  τά  έχουν  εκτός  άπό  καλούς  λογισμούς.
Ταλαιπωρούνται, γιατί  δεν  αντιμετωπίζουν  τά πράγματα πνευματικά.  Π.χ.  ξεκινάει  κανείς
νά πάη κάπου, παθαίνει μιά μικρή βλάβη ή μηχανή τού αυτοκινήτου του, καί καθυστερεί
λίγο νά φθάση στον προορισμό του. Άν εχη καλό λογισμό, θά πή: ¨Φαίνεται, ό Καλός Θεός
έφερε  αυτό  το  εμπόδιο,  γιατί  ϊσως  θά πάθαινα  κάποιο  ατύχημα,  άν  δεν  είχα  αυτήν  τήν
καθυστέρηση. Πώς νά Σέ ευχαριστήσω, Θεέ μου, γι' αυτό;³, καί δοξάζει τόν Θεό. Ένώ, άν
δεν εχη καλό λογισμό, δεν θά αντιμετώπιση πνευματικά τήν κατάσταση, θά τά βάλη μέ τόν
Θεό καί θά βρίζη: ¨Νά, θά πήγαινα νωρίτερα, άργησα, τί αναποδιά! Καί Αυτός ό Θεός....
Ό άνθρωπος, όταν δέχεται ό,τι τού συμβαίνει μέ δεξιό λογισμό, βοηθιέται. Ένώ, όταν
δουλεύη αριστερά, βασανίζεται, λειώνει, παλαβώνει. Μιά φορά, πριν άπό χρόνια, μπήκαμε
σε  ένα φορτηγό  πού  είχε  γιά  καθίσματα  κάτι  σανίδες,  γιά  νά  έρθουμε  από  την
Ούρανούπολη στην Θεσσαλονίκη. Μέσα ήταν άνω-κάτω βαλίτσες, πορτοκάλια, ψάρια, βρώμικα
καφάσια από ψάρια πού τά επέστρεφαν, παιδιά από την Άθωνιάδα, άλλα  καθιστά, άλλα
όρθια, καλόγεροι, λαϊκοί... Ενας λαϊκός ήρθε και κάθησε δίπλα μου. Ήταν και χονδρός καί,
επειδή κάπως στρυμώχθηκε, έβαλε τις φωνές: ¨Τί κατάσταση είναι αυτή!...³. Πιο εκεί ήταν
ένας  μοναχός  πού,  ό  φουκαράς,  ήταν  κουκουλωμένος  μέχρι  επάνω  άπό  τά  καφάσια  καί
μόνον το κεφάλι του είχε εξω. Έν τω μεταξύ, όπως κουνιόταν το φορτηγό - ό δρόμος ήταν
ένας  καρρόδρομος  χαλασμένος  -,  έπεφταν  τά  στοιβαγμένα  καφάσια  καί  ό  καημένος
προσπαθούσε νά τά πετάη άριστερά-δεξιά μέ τά χέρια του, γιά νά μήν τον χτυπήσουν στο
κεφάλι.  Καί  ό  άλλος  φώναζε,  επειδή  καθόταν  λίγο  στρυμωχτα.  ¨Δεν  βλέπεις,  τού  λέω,
εκείνος πώς είναι, κι εσύ φωνάζεις;³. Ρωτάω καί τον μοναχό: ¨Πώς τά περνάς, πάτερ;³. Κι
εκείνος χαμογελώντας μού λέει: ¨Άπό τήν κόλαση, Γέροντα, καλύτερα είναι εδώ³! Ό ένας
βασανιζόταν,  άν  καί  καθόταν,  καί  ό  άλλος  χαιρόταν, παρόλο πού τά καφάσια κόντευαν νά
τον κουκουλώσουν. Καί είχαμε δυο ώρες δρόμο¾ δέν ήταν καί κοντά. Ό νους τού λαϊκού γύριζε
στην άνεση πού θά είχε, αν ταξίδευε μέ λεωφορείο, καί πήγαινε νά σκάση, ενώ ό μοναχός
σκεφτόταν  τήν  στενοχώρια  πού  θά  είχε,  άν  βρισκόταν  στην  κόλαση,  καί  ένιωθε  χαρά.
Σκέφθηκε:  ¨Σε  δυο  ώρες  θά  φθάσουμε  καί  θά  κατεβούμε,  ενώ  οι  καημένοι  στην  κόλαση
ταλαιπωρούνται αιώνια. Ύστερα έκεϊ δέν έχει καφάσια, κόσμο κ.λπ., άλλα είναι κόλαση. Δόξα Σοι
ό Θεός, εδώ είμαι καλύτερα.
- Πού  οφείλεται,  Γέροντα,  ή  διαφορά  εμπιστοσύνης  λ.χ.  δύο  υποτακτικών  προς  τον
Γέροντα τους;
- Στον λογισμό. Μπορεί κανείς νά εχη χαλασμένο λογισμό γιά οτιδήποτε καί γιά οποιονδήποτε. Άν ό
άνθρωπος δέν εχη καλό λογισμό και δέν βγάζη τόν εαυτό του άπό τις ενέργειες του - αν ενεργή δηλαδή με ιδιοτέλεια -, δέν βοηθιέται ούτε και άπό έναν Άγιο. Όχι άγιο Γέροντα ή άγια Γερόντισσα νά εχη, όχι τόν Άγιο Αντώνιο νά είχε Γέροντα, αλλά και όλους τους Άγιους, δέν μπορεί νά βοηθηθη. Ούτε ό ϊδιος ό Θεός δέν μπορεί νά βοηθήση έναν τέτοιον άνθρωπο, άν και τό θέλη πολύ. Όταν κανείς άγαπάη τόν εαυτό του,  εχη  δηλαδή  φιλαυτία,  όλα  τά  ερμηνεύει  όπως  τά  αγαπάει  ό  εαυτός  του.  Και  βλέπεις,  άλλοι  τά ερμηνεύουν  αμαρτωλά,  άλλοι  όπως  τους  αναπαύει,  και  σιγά-σιγά  γίνονται  φυσιολογικές  αυτές  οι παράλογες ερμηνείες τους. Όπως και άν φερθής, σκανδαλίζονται
Είναι μερικοί πού, άν τους προσέξης λίγο, άν τους πής έναν καλό λόγο, πετούν. Άν δέν τους
προσέξης, λυπούνται πολύ, πιάνουν τά άκρα, πού είναι τοΰ πειρασμού. Βλέπουν λ.χ. μία κίνηση καί
λένε: ¨ά! έτσι θά έγινε³, και ύστερα καταλήγουν  νά  είναι σίγουροι ότι έτσι έγινε.  Ή βλέπουν  τόν
άλλον σοβαρό καί νομίζουν ότι κάτι έχει μαζί τους, ένώ ό άλλος μπορεί νά είναι σοβαρός, γιατί τόν
απασχολεί κάτι. Προ ήμερων ήρθε καί σ' εμένα κάποιος καί μού είπε: ¨Γιατί παλιά μού μιλούσε ό
τάδε καί τώρα δέν μού μιλάει; Τοΰ είχα κάνει μιά παρατήρηση, μήπως γι' αυτό;³. ¨Κοίταξε, τοΰ
λέω, μπορεί νά σέ είδε καί νά μή σέ πρόσεξε ή είχε κανέναν άρρωστο καί είχε στον νού του νά ψάξη
γιά γιατρό ή νά βρή συνάλλαγμα, γιά νά πάη στο εξωτερικό κ.λπ.³. Καί πράγματι ό άλλος είχε άρρωστο άνθρωπο, είχε ένα σωρό φροντίδες, καί αυτός είχε τήν απαίτηση νά σταθή νά τοΰ μιλήση

καί έβαζε ένα σωρό λογισμούς.

Ή δύναμη τοϋ καλόυ λογισμού

- Γέροντα,  στην  Παλαιά  Διαθήκη,  στο  Δ'  βιβλίο  των  Μακκαβαίων,  αναφέρεται:  ¨Ό
ευσεβής λογισμός δεν είναι έκριζωτής των παθών, άλλα ανταγωνιστής. Τί σημαίνει;
- Κοίταξε νά δής: Τά πάθη είναι βαθιά ριζωμένα μέσα μας, αλλά ό ευσεβής, ό καλός, λογισμός μας
βοηθάει  νά  μην  ύποδουλωνώμαστε  σ'  αυτά.  Όταν  ό  άνθρωπος  φέρνη  όλο  καλούς  λογισμούς  και σταθεροποίηση μιά καλή κατάσταση, τά πάθη παύουν νά ενεργούν, οπότε είναι σάν νά μήν υπάρχουν.Δηλαδή ό ευσεβής λογισμός  δεν ξερριζώνει τά πάθη,  αλλά τά πολεμάει και  μπορεί  νά τά καταβάλη.Νομίζω, ό συγγραφεύς περιγράφει τί μπόρεσαν νά υποφέρουν οί Άγιοι Επτά Παίδες, ή μητέρα τους Άγια Σολομονή και ό διδάσκαλος τους  Άγιος Έλεάζαρος,  έχοντας  ευσεβείς  λογισμούς,  γιά  νά  δείξη ακριβώς τήν δύναμη τοϋ καλού λογισμού.
Ένας καλός λογισμός ισοδυναμεί με μια πολύωρη αγρυπνία! Έχει μεγάλη δύναμη. Όπως τώρα
κάποια  νέα  όπλα  σταματούν  μέ  ακτίνες  λέιζερ  τον  πύραυλο  στην  βάση  του  και  τον  εμποδίζουν  νά έκτοξευθη, έτσι και οι καλοί λογισμοί προλαβαίνουν και καθηλώνουν τους κακούς λογισμούς στά ¨αεροδρόμια τοΰ διαβόλου, άπό τά όποια ξεκινούν. Γι' αυτό προσπαθήστε, όσο μπορείτε, πρίν προλάβη ό πειρασμός  νά  σας φυτέψη κακούς  λογισμούς,  νά  φυτεύετε  εσείς  καλούς  λογισμούς,  γιά  νά  γίνη  ή καρδιά σας ανθόκηπος καί νά συνοδεύεται ή προσευχή σας άπό τήν θεία εύωδία της καρδίας σας.Όταν  κανείς  κρατά  έστω  καί  λίγο  αριστερό,  δηλαδή  κακό,  λογισμό  γιά  κάποιον,οποιαδήποτε  άσκηση  καί  άν  κάνη,  νηστεία,  αγρυπνία  κ.λπ.,  πάει  χαμένη.  Σέ  τί  θά  τον βοηθήση ή άσκηση, άν δεν αγωνίζεται παράλληλα νά μή δέχεται τους κακούς λογισμούς; Γιατί νά μήν άδειάση άπό το πιθάρι πρώτα όλο το κατακάθι τού λαδιού, πού είναι μόνο γιά σαπούνι, καί ύστερα νά βάλη το καλό λάδι, άλλα βάζει το καλό μέ το άχρηστο καί το μουρνταρεύει;
Ένας  αγνός,  καλός,  λογισμός  έχει  μεγαλύτερη  δύναμη  άπό  κάθε  άσκηση.  Κάποιος
νέος λ.χ. πολεμείται άπό τον διάβολο καί έχει ακάθαρτους λογισμούς καί κάνει αγρυπνίες,
νηστείες, τριήμερα, γιά νά απαλλαγή άπό αυτούς. Ένας αγνός λογισμός όμως πού θά φέρη
έχει  μεγαλύτερη  δύναμη  καί  άπό  τις  αγρυπνίες  καί  άπό  τις  νηστείες  πού  κάνει  καί  τον
βοηθάει πιο θετικά.
- Γέροντα,  όταν  λέτε  ¨αγνός  λογισμός³,  αναφέρεσθε  μόνο  σέ  ειδικά  θέματα  ή  καί  σέ
γενικώτερα;
- Καί  σέ  γενικώτερα.  Γιατί  ό  άνθρωπος,  όταν  τά  βλέπη  όλα  μέ  καλούς  λογισμούς,
εξαγνίζεται  καί  χαριτώνεται  άπό  τον  Θεό.  Μέ  τους  αριστερούς  λογισμούς  κατακρίνει  και
αδικεί  τους  άλλους,  εμποδίζει  την  θεία  Χάρη  να  ερθη,  και  έρχεται  έπειτα  ό  διάβολος  καί  τον
αλωνίζει.
- Δηλαδή, Γέροντα, επειδή κατακρίνει, δίνει δικαίωμα στον διάβολο να τον άλωνίση;
- Ναί. Όλη ή βάση είναι  ό  καλός  λογισμός. Αυτό είναι πού  ανεβάζει  τον άνθρωπο,  τον
αλλοιώνει  προς  το  καλό.  Πρέπει να φθάση κανείς στο σημείο να τά βλέπη όλα καθαρά.  Είναι
αυτό πού είπε ό Χριστός: ­Μή κρίνετε κατ' όψιν, αλλά την δικαίαν κρίσιν κρίνατε

. Μετά
φθάνει ό άνθρωπος σε μία κατάσταση πού βλέπει τά πάντα μέ τά πνευματικά μάτια όχι μέ
τά ανθρώπινα. Όλα τά δικαιολογεί, μέ την καλή έννοια.
Πρέπει  νά προσέχουμε νά  μή δεχώμαστε τά πονηρά τηλεγραφήματα  τοϋ  διαβόλου,
γιά  νά  μή  μολύνουμε  ­τον  Ναόν  τον  Αγίου  Πνεύματος καί  άπομακρυνθή  ή  Χάρις  τοϋ
Θεού,  μέ  αποτέλεσμα  νά  σκοτισθοϋμε.  Το  Άγιο  Πνεύμα,  όταν  δη  τήν  καρδιά  μας  αγνή,
έρχεται  καί κατοικεί μέσα μας,  γιατί αγαπάει τήν  αγνότητα  - γι'  αυτό  καί παρουσιάσθηκε
σάν περιστέρι.